Yağmur suyu drenaj hesabı

Çim sınıflarındaki eğim arazinin fiziksel eğimidir.

01 / Hesabın amacı ve kapsamı

Bu araç, yağıştan gelen yaklaşık debiyi hesaplar ve ürünlerin referans kapasitesiyle karşılaştırır. Bir laboratuvar deneyi, kesin drenaj projesi veya saha uygunluk onayı değildir. Yüzey akışı ve belirtilen alana düşen yağış değerlendirilir; yeraltı suyu, sürekli sızma, boru kaçağı, dış havzadan akış ve basınçlı su sayısal olarak modellenmez.

02 / C · Akış katsayısının seçimi

Referans yüzeylerde FHWA HEC-22 tablosundaki aralığın üst sınırı alınır; kullanıcıya tek katsayı ve dayanağı gösterilir. Her yüzey için üst sınırın seçilmesi bu modülün ön hesap kabulüdür; kaynak her koşulda tek bir C değeri zorunlu tutmaz. Bu katsayı yüzey akışı içindir. Toprağın geçirgenlik katsayısı değildir. 1 − C, geokompozite gelen sızma suyu oranı olarak kullanılamaz. Yerel proje şartnamesi farklı bir yöntem veya değer gerektirebilir.

03 / Çim ve toprak sınıflarının sınırı

Kumlu ve ağır bünyeli toprak seçenekleri çim kaplı alanlara aittir. Çıplak toprak, sıkıştırılmış dolgu, suya doygun veya donmuş zemin için aynı değerlerin geçerli olduğu varsayılmaz. Eğim bilinmiyorsa düşük eğim sınıfı varsayılmamalı; yüzey sınıfı saha bilgisiyle belirlenmelidir. Sınırdaki %2 eğimde daha yüksek sınıfın, %7 eğimde daha yüksek sınıfın seçilmesi ön seçimde ihtiyatlı tercihtir.

04 / r · Yağış şiddeti

Doğrudan giriş mm/saat cinsindedir. Rasyonel yöntemin tasarım pik debisi olarak kullanılabilmesi için r, alanın su toplama süresine ve seçilen tekerrür süresine uygun yerel şiddet–süre–tekerrür verisinden alınmalıdır. Bu modül konum, tekerrür süresi veya su toplama süresi hesaplamaz. Yağış şiddeti kullanıcı tarafından sağlanır.

05 / P / T · Ortalama yağış seçeneği

Toplam yağış girilirse r = P / T hesaplanır. P, kg/m² veya mm olarak girilebilir; su için sayısal olarak eşdeğer kabul edilir: 1 kg/m² ≈ 1 mm = 1 L/m². Süre dakika veya saat seçilerek girilir; dakika / 60 ile saate çevrilir. Birim değiştirildiğinde girilen süre aynı zaman aralığını koruyacak şekilde dönüştürülür. Kaynaktaki miktar ve süre birlikte kullanılmalıdır. Yağışın belirtilen zaman aralığında düzgün dağıldığı varsayılır. Günlük toplamı 24 saate bölmek kısa süreli sağanak pikini vermez. Güvenlik Katsayısı bu sınırlamayı ortadan kaldırmaz.

06 / A · Su toplama alanı

A, suyu bu drenaj kesimine ulaşan yatay izdüşüm alanıdır. Duvar alanı, geokompozit metrajı veya parselin tamamı otomatik olarak A değildir. Yüzey katsayısı seçilmişse alanın aynı yüzey sınıfını temsil ettiği kabul edilir. Karma yüzeylerde alanlar ayrı hesaplanıp debiler toplanabilir; zamanlama ve yağış kabulleri birlikte değerlendirilmelidir. Bu ekranda su toplama alanı ve yüzey sınıfı birlikte tanımlanmalıdır.

07 / Yağış ve akışın dağılımı

Yağış şiddetinin alan boyunca aynı olduğu ve hesaplanan suyun tümünün incelenen drenaj kesimine ulaştığı varsayılır. Akışın zaman içindeki değişimi, gecikme, depolama ve farklı çıkışlara bölünmesi çözülmez. FHWA, rasyonel yöntemin 80 ha altındaki alanlarda uygulanmasını önerir. Büyük veya belirgin su depolayan alanlarda bu basit hesap bir hidrolik modelin yerini tutmaz.

08 / Güvenlik Katsayısı · FS = 1,25

Önce Q = C × r × A / 3600 bulunur; ardından Qön = Q × 1,25 hesaplanır. Güvenlik Katsayısı debiye bir kez çarpan olarak uygulanır; sonuç hesaplanan debiden %25 büyüktür. C katsayısı artırılmaz; ürün kapasitesi %25 artırılmaz. Bu oran modülün ön seçim kabulüdür; EN ISO 12958’in zorunlu tuttuğu veya tüm belirsizlikleri karşıladığı doğrulanmış bir güvenlik katsayısı değildir.

09 / B · Etkin genişlik ve qgerekli

Düşey duvar drenajında B, akışa dik yatay taşıma genişliğidir. qgerekli = Qön / B formülü suyun bu genişliğe eşit dağıldığını varsayar. Rulo boyu, duvar yüksekliği ve ürün alanı B yerine yazılmaz. Su dar bir noktada yoğunlaşıyorsa bütün duvar genişliği etkin kabul edilmez. Genişlik bilinmese de toplam debi hesaplanır; ürün karşılaştırması bekletilir.

10 / Filtre, dolgu ve tahliye

Geotekstilin temas ettiği zeminle filtre uyumu ve tıkanma ayrıca değerlendirilir. Geotekstilin çekirdeğe gömülmesi, montaj hasarı, ekler ve bağlantılar kapasiteyi etkileyebilir. Alt toplama borusu, süzgeç ve tahliye çıkışının yeterli ve açık olduğu varsayılır; boru çapı, pompa, geri basma ve hidrostatik basınç hesabı yapılmaz. Geokompozit su yalıtımının yerine geçmez.

11 / Ürün kapasitesinin başlangıç verisi

Güncel FLOW teknik bilgi föyünün (TDS.02.01 · 02.11.2026) 20 kPa ve i = 1 düzlem içi akış satırı kullanılır. Ön karşılaştırma FLOW 8/200, FLOW 8+/200 ve FLOW 10+/400 seçenekleriyle sınırlıdır. Nominal akıştan belgedeki eksi tolerans çıkarılır: sırasıyla 1,900 − 0,300 = 1,600; 2,000 − 0,200 = 1,800; 3,850 − 0,400 = 3,450 L/(s·m). Bu değerler başka ürün seçeneklerine taşınmaz.

12 / Kapasite için /2 kabulü

qön = (qnominal − tolerans) / 2 hesaplanır. Böylece FLOW 8/200 için 0,800; FLOW 8+/200 için 0,900; FLOW 10+/400 için 1,725 L/(s·m) kullanılır. Bu azaltım yalnız bir kez uygulanır ve debiye uygulanan 1,25 Güvenlik Katsayısından ayrıdır. /2, standart zorunluluğu veya ürünün doğrulanmış uzun süreli azaltma katsayısı değildir; proje ve ürün verisiyle ayrıca belirlenmelidir.

13 / Deney koşulları · i = 1, 20 kPa

TDS, düzlem içi akış için EN ISO 12958-1 yöntemini, hidrolik gradyan 1 ve 20 kPa normal basıncı belirtir. Temas yüzeyleri, akış yönü ve yük altında bekleme süresi TDS’de açıklanmadığı için ilgili deney raporuyla teyit edilmelidir; R/S temas koşulu varsayılmaz. 20 kPa, akış deneyinin yüküdür. Ürün adındaki 200 veya 400 kN/m² basma dayanımını ya da belirli bir dolgu derinliğini göstermez. Modül zemin yükünü hesaplamaz. Hidrolik gradyan toplam su yükü farkı / akış mesafesidir; yağış şiddeti r ile karıştırılmaz.

14 / Farklı gradyan ve uzun süreli davranış

i = 1 deney verisi yatay çatıya veya farklı eğime doğrudan çevrilmez; örneğin i = 0,02 için 0,02 ile çarpılmaz. Tek ölçüm doğrusal ilişkiyi kanıtlamaz. Sünme, filtre gömülmesi, mekanik/kimyasal/biyolojik tıkanma, servis ömrü, yön ve temas koşulları için ilgili test ve proje değerlendirmesi gerekir.

15 / Ürün yönlendirmesinin kuralı

Qkapasite = qön × B hesaplanır. Güvenlik Katsayısı uygulanmış debiyi karşılayan üç FLOW seçeneğinden en düşük ön kapasitelisi başlangıç adayı olarak gösterilir. Sonuç yalnız hidrolik mertebe karşılaştırmasıdır; maliyet, basma dayanımı, filtre uyumu ve uygulama uygunluğunu sıralamaz. Hiçbiri karşılamıyorsa daha yüksek kapasite veya drenaj düzeni değerlendirilir. Sıfır yağışta veya genişlik yokken aday verilmez. Ek su işaretliyken yağış bileşeni hesaplanır; toplam su ihtiyacı bilinmediği için ürün yönlendirmesi ve kapasite kullanım yüzdesi verilmez.

16 / Giriş sınırları ve yuvarlama

FHWA’nın küçük havzalara ilişkin önerisi doğrultusunda bu modül 80 ha (800.000 m²) altındaki alanlarla sınırlandırılmıştır. 800.000 m² ve üzerindeki alanlarda hesap yapılmaz; bu eşik evrensel bir fiziksel sınır veya daha küçük her alan için uygunluk onayı değildir. Diğer sayı sınırları yalnız giriş kontrolüdür. Negatif yağış, sıfır/negatif alan ve geçersiz süre reddedilir. Karşılaştırma yuvarlanmamış sayılarla yapılır; görünür debi ve kapasite değerleri üç ondalıkla gösterilir. Çok küçük pozitif debiler sıfır gibi gösterilmez.

FLOW teknik bilgi föyünü indirin · TDS.02.01 · 02.11.2026 ↓

EN ISO 12958-1, fabrikada birleştirilmiş ürünlerin düzlem içi su taşıma kapasitesini belirleyen indeks deneyini tanımlar. ISO 12958-2 ise uygulamayı temsil eden temas malzemeleri, yükler, hidrolik gradyan ve bekleme süreleriyle performans deneyini ele alır. Bu standartlar yağıştan gelen debiyi veya modüldeki 1,25 Güvenlik Katsayısını belirlemez.

Güncel TDS’de temas yüzeyleri, akış yönü ve yük altında bekleme süresi belirtilmez; R/S koşulu varsayılmaz. Bu bilgiler ilgili deney raporuyla teyit edilmeli; saha yükü veya temas koşulları farklıysa uygulamayı temsil eden performans verisi istenmelidir. Akış deneyindeki 20 kPa normal basınç, ürün adlarındaki 200 ve 400 kN/m² basma dayanımından ayrı bir deney koşuludur.

Birim dönüşümü: m²/s × 1000 = L/(s·m).

Yüzey katsayıları referans tablodan alınır. 1,25 Güvenlik Katsayısı ve /2 kapasite azaltımı bu modülün açık ön seçim kabulleridir; aşağıdaki kaynakların zorunlu tuttuğu sayılar değildir. GSI GC8, saha koşullarını temsil eden 100 saatlik akış deneyinden başlayarak sünme ve kimyasal/biyolojik tıkanma etkilerinin değerlendirilmesini açıklar. Bu araçta kullanılan /2 değeri, GC8’e göre belirlenmiş uzun süreli kapasite yerine geçmez.